Op 23 april bezocht Féline, Toegepaste Psycholoog i.o. namens het Landelijk AdviesCentrum Uniformberoepen, eRIC: de Expo Rampenbestrijding, Incidentmanagement & Crisisbeheersing op Vliegveld Twenthe. De expo brengt professionals uit de gehele veiligheidsketen samen, waaronder brandweer, politie, zorg, Rijkswaterstaat, Defensie, crisismanagement en nog meer (eRIC, 2026). De beurs draait om kennisdeling, innovatie, demonstraties en samenwerking binnen het veiligheidsdomein.
Uniformberoepen worden vaak geassocieerd met fysieke fitheid, duidelijke procedures en praktisch handelen. Toch werd op eRIC opnieuw zichtbaar dat het werk in de praktijk veel meer vraagt dan alleen kennis van protocollen of het kunnen bedienen van materieel. Professionals in uniform moeten handelen in situaties waarin druk, onzekerheid en risico’s tegelijkertijd een rol spelen.
Juist daar ontstaat de verbinding met arbeids- en organisatiepsychologie. In uniformberoepen gaat het niet alleen om wat iemand doet, maar ook om hoe iemand functioneert of samenwerkt onder druk. Kan iemand kalm blijven in een onvoorspelbare situatie? Hoe kan er het best worden samengewerkt tussen collega’s en andere disciplines wanneer een grote ramp of een heftig incident plaatsvindt? En hoe blijft iemand niet alleen fysiek, maar ook mentaal weerbaar binnen een beroep waarin confrontatie met agressie, dreiging of ingrijpende gebeurtenissen onderdeel kan zijn van het werk?
In het programma van eRIC stond onder meer een sessie over het omgaan met agressie. Daarbij lag de nadruk niet alleen op de vraag wat je kan doen, maar ook op welke types agressie er zijn. Professioneel handelen betekent dan: ruimte maken voor een ander zijn frustratie, evenals controle houden over de situatie en het gedrag. Ook landelijk is dit een actueel thema: volgens de Rijksoverheid heeft agressie en geweld tegen hulpverleners en andere professionals met een publieke taak grote gevolgen, niet alleen voor de medewerker zelf, maar ook voor de publieke dienstverlening (Rijksoverheid, z.d.). Daarbij is er steeds meer maatschappelijke onrust, polarisatie en wordt de samenleving steeds meer verhard (VNG, 2024).
Verder liet eRIC zien hoe sterk de veiligheidssector in ontwikkeling is. Op de beursvloer en in demonstraties stonden niet alleen voertuigen, materialen en operationele oplossingen centraal, maar ook nieuwe technologieën en werkwijzen die professionals ondersteunen in hun dagelijkse praktijk. Denk bijvoorbeeld aan oefen- en trainingsoplossingen, zoals VR-omgevingen en simulaties, maar ook aan ontwikkelingen rondom drones, slimme tools, communicatiesystemen en nog veel meer.
Die technologische ontwikkeling roept ook psychologische vragen op. Nieuwe hulpmiddelen kunnen professionals ondersteunen, maar ze vervangen het menselijk oordeel niet. In crisissituaties blijft het essentieel dat informatie goed wordt geïnterpreteerd, dat teams elkaar vertrouwen en dat rollen helder zijn. Technologie kan de situational awareness vergroten, maar professioneel handelen blijft afhankelijk van competenties als stressbestendigheid, oordeelsvorming, stuurkracht, reflectievermogen, et cetera. Voorbeelden van competenties die het Landelijk AdviesCentrum (LACU) voor Uniformberoepen gebruikt als voorspellers voor succes binnen uniformberoepen. In assessments of online praktijksimulaties van het LACU komen kandidaten voor een uniformberoep bijvoorbeeld situaties tegen die lijken op situaties binnen het werkveld: blijf je kalm of word je boos, stel je grenzen of zie je iets door de vingers, toon je te weinig begrip of moet je meer optreden?
eRIC 2026 bevestigde hoe belangrijk het is om naar uniformberoepen te kijken vanuit een combinatie van praktijk, technologie en menselijk gedrag. De toekomst van veiligheid vraagt niet alleen om betere middelen en slimmere systemen, maar ook om professionals die goed voorbereid zijn op de mentale, sociale en organisatorische eisen van hun werk.
Auteur: Féline Herni, Toegepast Psycholoog i.o.